2018 t/m heden

2026

Pärt en Polyfonie

  • Zaterdag 7 maart 2026, Sint Jozefkathedraal, Radesingel 4, 9711 EJ  Groningen. Aanvang 20.15 uur.
  • Zondag 8 maart 2026, Sint-Hippolytuskerk, Concordiaplein 1, 9991 BB  Middelstum. Aanvang 15.00 uur.

In maart 2026 brengt Capella Groningen een passieprogramma, waarin muziek van Arvo Pärt wordt gecombineerd met polyfone muziek uit de renaissance.

De hedendaagse Estse componist Arvo Pärt ontwikkelde zijn compositiestijl na grondige bestudering van oude muziek. Door de tonale structuur en het meditatieve karakter zijn composities van Pärt uitstekend te combineren met polyfonie uit de renaissance. Beroemde koren als The Tallis Scholars, The Sixteen, het Nederlands Kamerkoor en het RIAS Kammerchor brachten al programma’s waarin muziek van Pärt met renaissancemuziek werd afgewisseld.

Capella Groningen koestert al langer de wens om een programma te realiseren met muziek van Pärt naast oude polyfonie. De 90e verjaardag van Arvo Pärt op 11 september 2025 was aanleiding om dit voornemen, in de loop van Pärts 90e levensjaar te realiseren.

Er is gekozen voor een passieprogramma met muziek voor de veertigdagentijd. Op The Deers’ cry van Pärt na is alle muziek op het programma gezet op letterlijke teksten uit de vier evangelies. Het programma begint met de opening van het evangelie van Johannes: ‘In het begin was het Woord’ en werkt via belangrijke momenten, zoals de wijding in de tempel, de verzoeking in de woestijn en het verraad van Judas uiteindelijk toe naar de kruisiging en de graflegging van Jezus. Elk van deze momenten wordt verteld middels een muziekstuk van Arvo Pärt of van een renaissancecomponist. Daarbij wordt werk van beroemde renaissancemeesters als Josquin, Victoria, Hassler en Guerrero gecombineerd met onbekende 16e eeuwse componisten als Pomponio Nenna, Annibale Zoilo en Pedro de Christo.

2025

Tranen en Troost 

  • Zaterdag 22 november 2025, Salvator kerk, Hora Siccamasingel 202, 9721 HW Groningen. Aanvang 20.15 uur.
  • Zondag 23 november 2025, Nicolaïkerk, Wijkstraat 32, 9901 AJ Appingedam. Aanvang 15.00 uur.

Weep, o mine eyes and cease not. Met dit beroemde lied van John Bennett opent een programma over tranen en troost. Daarna volgen geestelijke liederen over intens verdriet, die geleidelijk plaats maken voor motetten over troost, verlossing en hoop. Dit alles wordt afgewisseld met de monumentale vierstemmige mis van William Byrd.

Naast Byrds meesterwerk klinkt er veel muziek van Thomas Tallis. Byrd en Tallis waren beide zanger en organist aan het hof van Elizabeth I (1533–1603), de laatste vorst uit het huis Tudor. Haar regeerperiode geldt als een hoogtepunt in de Engelse cultuur, met tijdgenoten als Shakespeare en Marlowe.
Onder Elizabeth was het protestantisme staatsgodsdienst, maar katholieke rituelen werden binnenshuis gedoogd. De mis van Byrd werd, net als Latijnse motetten van Tallis, indertijd vermoedelijk uitgevoerd tijdens privévieringen bij bevriende katholieken thuis.

Byrds mis is vrij gecomponeerd, dus niet gebaseerd op een steeds terugkerende basismelodie (cantus firmus). Daardoor is er relatief veel afwisseling en heeft Byrd alle ruimte om het verloop van de tekst in de muziek uit te drukken. 

De Latijnse motetten van Tallis, zoals Salvator mundi en In ieiunio et fletu bouwen voort op de traditie van de Franco-Vlaamse polyfonie. Zijn Engelstalige werken, zoals If ye love me sluiten aan bij de Engelse traditie van de reformatie, met een meer homofone opzet en nadruk op verstaanbaarheid van de tekst. 

Al met al combineert dit programma enkele pareltjes uit de rijke schatkist van de Elizabethaanse polyfonie, een absolute bloeiperiode in de Engelse muziek.

Banket van de Fazant

  • 21 juni Stefanuskerk, Prins Bernhardstraat 12, 9411 KH Beilen, aanvang 20.00 uur
  • 22 juni Jacobuskerk Zeerijp, Borgweg 11, 9914 PG Zeerijp, aanvang 15.00 uur met aansluitend het jaarlijkse “Zomer in Zeerijp” buffet

Aansluitend op onze traditie om de concerten in Zeerijp af te sluiten met een feestelijk buffet is het zomerprogramma dit jaar geïnspireerd op een van de meest extravagante banketten uit de geschiedenis: het Banket van de Fazant. Dit banket werd in 1454 georganiseerd door Filips de Goede, hertog van Bourgondië, in het kasteel Hôtel de la Salle in Rijssel. Het spektakel was ongekend: de muren waren bedekt met wandtapijten, er was een miniatuurkasteel met sinaasappelsap dat door de grachten stroomde, een draak vloog over de zaal en er gebeurde nog veel meer.

Muzikaal werd er eveneens groots uitgepakt. Uit een enorme pastei kwamen 28 musici tevoorschijn (waaronder twee befaamde blinde draailierspelers) die populaire chansons speelden. Aan de andere kant van de ruimte, vanuit een nagebouwd kerkinterieur klonk geestelijke muziek. Later verscheen een hert dat de tenorstem van Binchois’ Je ne vis onques la pareille zong, terwijl een jongetje op zijn rug de sopraan vertolkte. Het hoogtepunt was de binnenkomst van een olifant met een dame op zijn rug, symbool voor de christelijke kerk, waarbij waarschijnlijk Dufay’s Lamentio Sanctae Matris Ecclesiae Constantinopolitanae klonk. Dit verwees naar het doel van het banket: Filips de Goede wilde steun vergaren voor een kruistocht naar Constantinopel, om een mogelijke verdere vijandelijke invasie richting Europa te voorkomen.

Naast de twee genoemde werken is geen specifieke muziek bekend, die geklonken heeft bij het Banket van de Fazant. Het programma is dan ook geen letterlijke weergave van het historische banket, maar hierop geïnspireerd. De genoemde werken worden aangevuld met muziek die in 1554 geklonken zou kunnen hebben. Chansons van componisten als Binchois en Dufay worden afgewisseld met geestelijke werken die verband houden met het Bourgondische hof en de door Philips de Goede opgerichte ridderorde van het Gulden Vlies, zoals delen uit Missa L’homme armé van Dufay en Regis.

 

De hemel en aarde van Henry Purcell

  • Zaterdag 15 maart 2025, Lutherse Kerk, Groningen, 20:15 uur
  • Zondag 30 maart 2025, Margarethakerk, Norg, 15:00 uur

Met medewerking van:
Christy Luth (sopraan)
Robert Koolstra (organist)

Henry Purcell (1659-1695) is een van de meest veelzijdige componisten van de vroege barok. Hij werkte zowel als organist van Westminster Abbey als in dienst van het Engelse hof. Hij schreef prachtige geestelijke muziek, maar ook opera’s en feestelijke odes. In al die stijlen blinkt hij uit als een van de beste componisten van de 17e eeuw.

In dit programma komen vele facetten van Purcells vocale muziek samen. Daarin wordt een scala aan herkenbare emoties verklankt, van het puurste liefdesgeluk tot intense treurnis en rouw. 

Vóór de pauze klinkt hemelse geestelijke muziek, met ruime aandacht voor Purcells beroemde Funeral music. Die stond lang bekend als Funeral Music for Queen Mary. Maar op de begrafenis van Queen Mary zijn de composities van Purcell zeer waarschijnlijk gecombineerd met oudere anthems van Thomas Morley. Ook die komen in het programma terug. Daarnaast zijn er expressieve motetten van Purcell, waaronder het achtstemmige Hear my prayer. Deze worden aangevuld met werk van Daniel Purcell, en van zijn voorgangers en leermeesters John Blow en Pelham Humfrey. 

Na de pauze komen we op aarde met de wereldlijke muziek uit Purcells vele opera’s, waaronder King Arthur en The Fairy Queen. Samen met herders, bovenaardse geesten en mythologische helden vieren we de muziek en de liefde. Na alle vrolijkheid eindigt het programma zoals het begon, in een moment van rouw met de slotkoren van twee opera’s: Venus and Adonis van John Blow en Purcells Dido and Aeneas. Aards en hemels ineen.

Capella Groningen, onder leiding van Merlijn Wackers, legt de nadruk op muziek uit de Renaissance, maar ook de Middeleeuwen en, zoals in het komende programma, de Barok komen veelvuldig aan bod. Het repertoire loopt van intieme a capella-muziek tot grote werken voor koor, orkest en vocale solisten. 

Capella Groningen hecht veel waarde aan een originele programmering en een hoge artistieke kwaliteit. Zo stond vorig jaar zelden uitgevoerde muziek uit Scandinavië centraal (inclusief een concertreis naar Denemarken). Eerder vonden reconstructies plaats van muziek uit Hanzesteden, waaronder een heus bruiloftsfeest (met concerten in Wrocław en Szczecin). 

Ook is Renaissancemuziek gecombineerd met moderne dans (2024), een jongleur (2017), improvisaties op saxofoon en klarinet (2018) en voordrachtskunstenaars (2017 en 2023). In 2020, tussen twee corona-lockdowns in, werd In Time of Pestilence uitgevoerd; een herinnering aan hoe eens de pestheiligen werden aangeroepen. Zo houdt Capella Groningen oude muziek levendig en overbrugt het de eeuwen.

2024

Feestelijk Jubileumconcert

Stockholms pracht: De Zweedse troonsopvolging van 1751

Zaterdag 23 november 2024, 20:15 uur, Nieuwe Kerk Groningen

Met medewerking van

Klaartje van Veldhoven, sopraan 
David van Laar, countertenor 
Jasper Dijkstra, tenor 
Drew Santini, bas
&
barokorkest The Northern Consort

Capella Groningen bestaat 35 jaar en viert dat met een jaarprogramma van oude muziek uit Scandinavië. Het afsluitende concert voert ons naar de grandeur van Stockholm in de 18e eeuw. Middenin het centrum, waar het idyllische Mälarmeer en de Baltische zee elkaar ontmoeten, torende toen al de Grote kerk uit boven de oude stad, uitkijkend over het naastgelegen eiland Riddarholmen. Hier werd in 1751 met groot ceremonieel koning Frederik I begraven. Twee maanden later werd het nieuwe koningspaar, Adolf Frederik en Louisa Ulrika van Pruisen, gekroond. De indrukwekkende muziek voor beide gelegenheden is te horen in dit concert.

Centraal in het Zweedse muziekleven van die tijd stond Johan Helmich Roman. Hij werd al jong aangesteld als violist aan de Zweedse hofkapel en naar Engeland gestuurd om zich muzikaal verder te ontwikkelen. Daar speelde hij in het orkest van G.F. Händel. Romans laatste grote dienst voor het Zweedse hof was het leiden van de muziek bij de begrafenis en de kroning in 1751. Voor beide plechtigheden schreef hij een compositie. Zijn begrafenismuziek voor Frederik I is van intense schoonheid en zijn kroningsmuziek is uitbundig en feestelijk. 

Voor de kroning had Louise Ulrika ook gevraagd om een compositie van Carl Heinrich Graun, hofcomponist in haar geboorteplaats Berlijn. Blijkbaar had Graun geen tijd, maar zijn Berlijnse collega Johann Gottlieb Janitsch stuurde haar een sfeervolle en afwisselende compositie op de psalmtekst Beatus vir.

De feestelijkheden rond de kroning duurden ruim twee weken. De kopiisten die hiervoor bladmuziek voorbereidden maken ook melding van het dubbelkorige Dixit Dominus van de Leonado Leo en van het het Jubilate van Händel. Dat laatste stuk is oorspronkelijk geschreven voor de vrede van Utrecht, maar zo aanstekelijk en feestelijk dat het ongetwijfeld in de smaak is gevallen bij de festiviteiten in Stockholm. 

Kom de sfeer proeven van het Stockholm van weleer en laat u verrassen door de prachtige muziek, waaronder vrijwel onbekende meesterwerken die de moeite van het herontdekken meer dan waard zijn.

Dans(k)! (“Zomer in Zeerijp”)

Deense madrigalen met moderne dans

  • Zaterdag 15 juni 2024 Akerk Groningen, Akerkhof 2, aanvang 20.15 uur
  • Zondag 16 juni 2024 Jacobuskerk Zeerijp, Borgweg 11, aanvang 15.00 uur met aansluitend het jaarlijkse “Zomer in Zeerijp” buffet

Capella Groningen bestaat 35 jaar en viert dit met een feestelijk jaarprogramma rond Scandinavische oude muziek. Bij deze zomerconcerten wordt de langgekoesterde wens vervuld om oude muziek te combineren met moderne dans.

De muziek komt van het Deense hof in de vroege 17e eeuw, ten tijde van koning Christian IV. Met zijn grote liefde voor muziek maakte hij de Deense hofkapel tot een van de grootste en beste van Europa. Internationale beroemdheden werden aangetrokken, zoals de Engelse luitist John Dowland. Daarnaast kregen jonge Deense musici de best mogelijke opleiding. Enkelen van hen, waaronder de befaamde Mogens Pedersøn, werden naar Venetië gestuurd om te studeren bij Giovanni Gabrieli. Een belangrijk onderdeel van hun opleiding was het componeren van Italiaanse madrigalen, omdat hierin zowel de expressie van de nieuwste muzikale mode als het vakmanschap van de oude polyfonie terugkwamen. Terug in Denemarken brachten zij hun eigen composities mee, maar ook madrigalen van Italiaanse componisten als Monteverdi, Marenzio en Leoni. Zo ontstond in Denemarken een madrigaaltraditie naar Italiaans voorbeeld.

De madrigalen hebben een diepe emotionele laag, die soms wat verborgen ligt in de ingenieuze composities. De directe fysieke expressie van moderne dans lijkt ons bij uitstek geschikt om deze laag te versterken en beleefbaar te maken. Twee dansers van Poetic Disasters Club (de junior company van Club Guy & Roni) tekenen voor de uitdaging om met beweging in de huid te kruipen van de madrigaalmuziek en van de sensuele teksten waarop deze geschreven zijn. Zij worden bijgestaan door vier jonge danstalenten van de Groningse dansscholen.

Naast de vurige Italiaanse madrigalen staan meer ingetogen liederen uit de Engelse traditie van John Dowland op het programma. Deze worden vertolkt door sopraan Christy Luth en luitist David van Ooijen, die ook bij enkele madrigalen in dialoog met het koor optreden.

Met deze combinatie van zowel bekende als nauwelijks uitgevoerde oude muziek en moderne dans hoopt Capella Groningen een unieke voorstelling te maken om niet snel meer te vergeten.

In Zeerijp kunt u na afloop van het concert genieten van een drankje en ons traditionele overheerlijke “Zomer in Zeerijp” buffet.

Aan het Deense hof

De aftrap van ons jubileumjaar!

  • Zaterdag 10 februari 2024 in de Stefanuskerk te Beilen, Prins Bernhardstraat 12, aanvang 20.00 uur
  • Zondag 11 februari 2024 in de Kloosterkerk te Thesinge, Kapelstraat 2, aanvang 15.00 uur

Capella Groningen, het gerenommeerde koor dat al 35 jaar een prominente rol speelt in de uitvoering van middeleeuwse en renaissance muziek, markeert dit jubileumjaar met een meeslepend thematisch programma gewijd aan Scandinavische oude muziek. Terwijl de Scandinavische koortraditie wereldwijd bekend is, blijft de oude muziek uit deze regio grotendeels onontdekt. Capella Groningen brengt daar verandering in met een reeks concerten die een ode brengt aan de muzikale rijkdom uit een van de meest weelderige periodes van de Deense culturele geschiedenis.
De openingsconcerten in Beilen en Thesinge nemen het publiek mee naar de tijd van koning Fredrik II (1534-1588) en Christian IV (1577-1648), waar de Deense hofkapel uitgroeide tot een van Europa’s grootste en beste.
Het programma omvat geestelijke muziek van Deense componisten, waaronder de befaamde Mogens Pedersøn, die studeerde onder Giovanni Gabrieli in Venetië. De luisterervaring wordt verrijkt met werken van buitenlandse componisten die aan het Deense hof dienden, zoals Johannes Tollius en Vincenzo Bertolusi. Het geheel wordt aangevuld met ingetogen liederen uit de prachtige Scandinavische verzameling Pie cantiones.
Het feestelijke karakter van het jubileumjaar komt tot uiting in de selectie van muziek voor bijzondere gelegenheden, zoals een motet ter viering van het einde van de 7-jarige oorlog en een compositie voor de opening van de fontein bij kasteel Kronborg in Helsingør. Het concert sluit af met bruiloftsmotetten van Bartholomaeus Stockmann, de oudst bekende motetten die met zekerheid op Deense bodem zijn gecomponeerd.

Dit afwisselende programma belooft een ontdekkingsreis te worden langs vergeten muzikale schatten, gepresenteerd door Capella Groningen in hun eigen karakteristieke stijl. Het jubileumjaar begint op
10 en 11 februari 2024 met dit onvergetelijke concert. Mis deze unieke kans niet om de rijke muzikale geschiedenis van Denemarken te ervaren.

Jubileumjaar

In 2024 bestaat Capella Groningen 35 jaar! Dit willen we net als het voorgaande lustrum vieren met drie mooie projecten in een overkoepelend thema. We nemen u graag mee op een muzikale reis naar de zelden gehoorde oude muziek van Scandinavië. We zingen motetten van het Deense hof van Christian IV, vervullen een langgekoesterde Capella wens door oude madrigalen te combineren met moderne dans en sluiten het jubileumjaar af met een programma in de grandeur van het oude Stockholm.

Meer informatie over programma’s en locaties is op onze website te vinden. We houden u ook graag persoonlijk op de hoogte. Als u een mailtje stuurt naar nieuwsbrief@capellagroningen.nl nemen we uw e-mailadres in onze verzendlijst op.

2023

Sys willekomen

Renaissance kerstconcert

  • Zaterdag 9 december Doopsgezinde Kerk te Groningen, Oude Boteringestraat 33, 20.00 uur
  • Zondag 10 december Sint-Hippolytuskerk te Middelstum, Concordiaplein 1, 15.00 uur

Kerstmis is bij uitstek een tijd voor muziek, met een uitgebreid aanbod van kerstconcerten. Capella Groningen wil hieraan graag een unieke toevoeging bieden met een bijzonder programma vol kerstmuziek uit de middeleeuwen en renaissance.

Er zullen bekende en nog steeds geliefde stukken klinken, zoals het beroemde O Magnum Mysterium van Victoria en klassiekers zoals Coventry Carol, Gaudete, en Praetorius’ Es ist ein Ros entsprungen. Deze worden gecombineerd met minder bekende pareltjes, waaronder motetten van Gallus, Brumel, Mouton, Morales, Tallis, en Josquin. Ter ere van het William Byrd jaar 2023 zijn enkele motetten van William Byrd (c. 1540-1623) in het programma opgenomen.

Ook zullen twee Oudnederlandse kerstliederen in een polyfone zetting uit de Codex Smeijers klinken, een handschrift dat in gebruik was bij de Onze Lieve Vrouwe Broederschap in Den Bosch: Omnes nu laet ons Gode loven en Nu sijt willecome. Van dit laatste lied zal ook een nog oudere voorloper klinken: Sys willekomen heire Kerst.

Capella Groningen hoopt met dit programma een aansprekend kerstprogramma te bieden, waarin u helemaal in de kerststemming wordt gebracht. Voor nieuwsgierige renaissanceliefhebbers valt er bovendien veel nieuws te ontdekken. Door de variatie in stijlen, het aansprekende thema en de combinatie van bekende en minder bekende stukken presenteren wij een inhoudelijk interessant concert voor een zo breed mogelijk publiek.

Sys willekomen – Weest welkom!

De zeven zonden

  • Zaterdag 17 juni 2023 Kerk Noordbroek, Noordersingel 1, aanvang 20.00 uur
  • Zondag 18 juni 2023 Jacobuskerk Zeerijp, Borgweg 11, aanvang 15.00 uur
    met afsluitend het jaarlijks “Zomer in Zeerijp” buffet

Capella Groningen kondigt met trots haar zomerconcerten aan met muziek uit de middeleeuwen en de renaissance, gebaseerd op het thema van de zeven zonden. Dit thema, dat belangrijk was in de middeleeuwse gedachten, komt terug in de beeldende kunst, literatuur en muziek van die tijd. Wij hebben dit onderwerp gekozen om een muzikale brug te slaan naar de belevingswereld van lang geleden.

Ons koor neemt u mee op een reis door vier eeuwen met een selectie van prachtige muziek, waaronder stukken van Hildegard von Bingen en de Carmina Burana, Ars nova componisten Vitry, Ockeghem en Machaut, chansons van Hesdin en Compère en motetten van Josquin en Clemens non papa. Vooral de middeleeuwse muziek staat bekend om haar grillige ritmes en samenklanken, en in combinatie met de teksten en het thema zal zij zeker tot de verbeelding spreken.

Het concert belooft een vrolijke noot te krijgen met een duister randje omdat sommige zonden, zoals wellust en gulzigheid, raken aan wereldse geneugten die in de middeleeuwen en renaissance onverbloemd werden bezongen. Capella Groningen heeft zelfs een paar pikante liederen op het programma staan!

Het publiek kan zich laven aan eeuwenoude inzichten over goed en kwaad, en herkenning vinden in het algemeen menselijke van de eigen zwakheden. Capella Groningen nodigt u uit om te ontspannen en de muziek te beleven terwijl u wordt meegenomen op een betoverende reis door de geschiedenis.

Wij sluiten het concertseizoen af en luiden de zomer in met ons vermaarde buffet in Zeerijp, waar bezoekers hun gulzigheid kunnen testen.

Cantatedienst Nieuwe Kerk 7 mei 2023

Selva Morale e Spirituale

MONTEVERDI – Selva morale et spirituale

  • Zaterdag 11 maart 2023 Sint-Jozefkathedraal Radesingel 4 Groningen, 20.15 uur
  • Zondag 12 maart 2023 Petrus en Pauluskerk Kerkpad 1 Loppersum, 15.00 uur

m.m.v. het Margaretha Consort en vocale solisten

De San Marco in Venetië is niet alleen een van de mooiste kerken ter wereld, maar was ook eeuwenlang een belangrijk muzikaal centrum. Claudio Monteverdi (1567-1643) werkte hier ruim dertig jaar als kapelmeester. Aan het einde van zijn loopbaan publiceerde Monteverdi een bundel met hoogtepunten uit zijn kerkelijke composities getiteld Selva morale et spirituale, moreel en spiritueel woud. Daarbij verwijst woud waarschijnlijk naar de kleurrijke verscheidenheid aan werken: in oude en nieuwe stijl, voor grote en kleine bezetting en geschikt voor allerlei momenten in het kerkelijk jaar.

De Selva morale et spirituale is tegenwoordig minder bekend dan Monteverdi’s Mariavespers, maar zou niet minder bemind hoeven zijn. Met een verfrissende afwisseling tussen imposante tutti’s en levendige solopassages en met een heldere en expressieve harmonische taal toont de verzameling Monteverdi op zijn best.

Capella Groningen zingt o.l.v. vaste dirigent Merlijn Wackers delen uit de Selva morale et spirituale. In het programma staan concertante psalmcomposities centraal, waaronder het beroemde Beatus vir. Daarnaast klinkt het uitgebreide achtstemmige Magnificat. Deze stukken worden omlijst met delen uit de Missa da Capella in de oude polyfone stijl en het feestelijke zevenstemmige Gloria. 

Capella Groningen wordt in dit concert bijgestaan door vocale solisten en door musici uit het Margaretha Consort. Het gerenommeerde Margaretha Consort vierde onlangs zijn 10-jarig bestaan in een succesvol tournee met de Mariavespers van Monteverdi.

2022

Canticum Novum : Sweelinck en zijn leerlingen

  • Zaterdag 29 oktober 2022 Lutherse Kerk Haddingestraat 23 Groningen, aanvang 20.15 u
  • Zondag 30 oktober 2022 Hippolytuskerk Middelstum, aanvang 15.00 uur

m.m.v. Jelte Hulzebos – orgel en David van Ooijen – luit

Dits Sweelinck’s sterfelyk deel; ten troost ons nagebleven;
’t Ontsterfelyk hout de maet by God in ‘t eeuwig leven;
Daer streckt hy, meer dan hier omvatten ons gehoor,
Een goddlycke galm in aller Enghlen oor.

(Grafschrift van Joost van den Vondel)

Sinds de invoering van de Euro verdween het gezicht van Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) uit onze dagelijkse leefwereld. Maar de belangstelling voor zijn vocale muziek is de laatste jaren alleen maar gegroeid. Onder normale omstandigheden zou 2021 dan ook vol zijn geweest met concerten ter ere van zijn 400e sterfdag. Maar dat liep anders. Daarom wijdt Capella Groningen een jaar later alsnog een concert aan de absolute grootmeester van de Nederlandse muziekgeschiedenis.

Sweelinck leefde in een roerige tijd. Toen hij net was aangesteld als organist van de Oude Kerk in Amsterdam, werd de stad protestants en werd elke meerstemmige muziek in de eredienst verboden. Sweelinck kwam in dienst van de stad en gaf dagelijks openbare orgelbespelingen. Ook was hij een internationaal befaamd orgeldocent. Vooral uit Noord-Duitsland kwam een stroom aan talentvolle organisten bij Sweelinck in Amsterdam studeren.

Sweelincks geestelijke vocale werken waren indertijd ook niet bedoeld voor de kerkdiensten. Ze werden gezongen door Collegia Musica: groepen burgers die uit liefhebberij samen musiceerden. In ons programma worden huidige Sweelinck ‘tophits’ als de 150e psalm afgewisseld met minder bekende psalmcomposities en enkele van zijn ingenieuze canons. Daarnaast klinken motetten van leerlingen van Sweelinck, waaronder Samuel Scheidt, Paul Siefert en Jacob Praetorius. Hun namen zijn misschien minder bekend dat die van de leermeester, maar hun composities verraden meesterschap en een degelijke opleiding.

Aan het programma zullen organist Jelte Hulzebos en luitist David van Ooijen meewerken.

Met dit feestelijke programma hoopt Capella Groningen een waardig eerbetoon te brengen aan de Orpheus van Amsterdam uit de Gouden Eeuw.

Mon amour

  • Zaterdag 11 juni 2022, Margarethakerk Norg, aanvang 20.00 uur
  • Zondag 12 juni 2022, Jacobuskerk Zeerijp, aanvang 15.00 uur

Mon amour – Chansons uit de Lage Landen

Sweelincks Franse chansons waren in de jaren 1590 zijn eerste werken die in druk verschenen. Had Sweelinck kunnen vermoeden dat hij daarmee, 400 jaar na zijn dood, gevierd zou worden als grootste componist van de Nederlandse muziekgeschiedenis? De mogelijkheid dat zo’n feestelijke herdenking door een virus niet 400, maar 401 jaar na zijn dood zou plaatsvinden zal in elk geval niet bij hem opgekomen zijn.

Wel was Sweelinck goed op de hoogte van de muzikale stijl van zijn voorgangers. En via het bloeiende handelsverkeer van Amsterdam kende hij de internationale muzikale ontwikkelingen van zijn tijd.

In het zomerprogramma Mon amour van Capella Groningen o.l.v. Merlijn Wackers staan chansons van Sweelinck centraal. Ook klinken twee van zijn madrigalen die, met heldere harmonieën en tekstuitbeelding, invloed van de nieuwe Italiaanse mode laten zien. Daarnaast klinken oudere chansons van componisten uit de Lage Landen die Sweelinck ongetwijfeld hebben geïnspireerd. Vroege meesters als Dufay en Busnoys volgen daarbij nog traditionele Franse vormen als rondeau en ballade. Latere componisten als Josquin en Lassus ontwikkelden een heel eigen ‘Nederlandse’ stijl, geïnspireerd door de hoofse poëzie. Hun chansons zijn serieuzer en, met prachtige imitaties tussen de partijen, echte kunststukjes van polyfonie.

Enkele van Sweelincks chansons, zoals het spotlied Tu as tout seul en de bergerette Rozette doen in hun frivoliteit aan de Franse chansonstijl denken. Maar de meeste van zijn chansons, zoals het doorwrochte Tes beaux yeux, komen rechtstreeks voort uit de polyfone chansontraditie van de Lage Landen. Zoals de musicoloog Gustav Reese het verwoordde:

Bij Sweelinck komt de geweldige productie van vocale polyfonie in de Lage Landen tot een einde. Die dooft niet smadelijk uit, maar sluit af met een stralende en indrukwekkende zonsondergang.

Maria voor Maria

  • 5 maart 2022 Der Aa-kerk, Groningen, aanvang 20.00 uur
  • 6 maart 2022 Kerk van Noordbroek, Noordersingel 1, aanvang 15.00 uur

Exact twee jaar geleden stonden deze concerten gepland door Capella Groningen. Vanwege de corona-uitbraak moesten we dit op het laatste moment annuleren, maar we beloofden dat we dit programma, zodra het kon, alsnog zouden brengen. Het heeft langer geduurd dan we hadden kunnen vermoeden, maar nu gaat het er toch van komen, al blijft het spannend, want we zijn het virus nog niet kwijt.

Dat we tegenwoordig het begrip Bourgondisch nog vanzelfsprekend gebruiken voor een luxe levensstijl is onder meer te danken aan Maria van Bourgondië (1457-1482). Hoewel ze door een tragisch ongeval maar 25 jaar oud werd, was zij een spilfiguur voor het voortbestaan van de rijkdom in de Bourgondische gewesten, waar ook de Zuidelijke Nederlanden toe behoorden. Al sinds de 14e eeuw was het Bourgondische hof bekend om zijn grote hofkapel en rijke muziekleven. Daarom is het verbazend dat er nauwelijks muzikale handschriften te vinden zijn die direct in verband staan met de vroege Bourgondische hofkapel. Dit verandert rond de tijd van Maria van Bourgondië.

Maria van Bourgondië inspireert nog steeds omdat ze in onze zuidelijke gewesten met tactische verbonden de welvaart en culturele bloei wist te behouden, die na de gewelddadige expansiedrift van haar vader dreigden te verbrokkelen. Capella Groningen wil haar op een bijzondere manier centraal stellen in dit concertprogramma, door motetten voor haar naamheilige te zingen uit de koorboeken van het Bourgondische hof. Daarbij putten we uit de boeken die gemaakt zijn ten tijde van Maria van Bourgondië en haar twee kinderen, Filips de Schone en Margaretha van Oostenrijk. De meeste boeken zijn gemaakt door kopiist Petrus Alamire. Hij maakte voor het Bourgondische hof een aantal van de mooiste en rijkst versierde koorboeken uit de geschiedenis, met muziek van grootmeesters van de Vlaamse polyfonie.

Het programma biedt een keur van aan Maria gewijde motetten en misdelen van drie generaties Vlaamse polyfonisten, van Dufay tot Josquin. Pierre de la Rue, hofcomponist ten tijde van Filips en Margaretha, heeft een belangrijke plaats in het programma.

Enkele chansons van Antoine Busnois, de belangrijkste componist van Maria van Bourgondië, worden uitgevoerd een blokfluitensemble, bestaande uit Joske van der Hoeven, Marion Widman en Gerrie Jonker.

Omdat de notatie van muziek indertijd zo vervlochten was met grafische en beeldende kunst en omdat de handschriften waaruit de muziek afkomstig is kunstwerken op zich zijn, krijgen de originele bronnen een prominente plaats bij de concerten. Afbeeldingen van de handschriften zullen zichtbaar zijn voor het publiek.

In Time of Pestilence in de Martinikerk 

Nu koren en orkesten weer mogen beginnen met repeteren en uitvoeren, hebben Clarinets Unlimited, Capella Groningen en Jong Vocaal Groningen de handen ineengeslagen om een actueel concert te realiseren met een muzikaal antwoord op de huidige pandemie. Er worden pestheiligen aangeroepen de ziekte te stoppen, er wordt gezongen over de angst voor een naderende dood, maar ook klinkt muziek over hoop en liefdevolle verzorging in zware tijden.

Capella Groningen zingt een aantal motetten uit de tijd van de pestuitbraken, waarin Pestheiligen worden aangeroepen om een einde te maken aan de epidemie. De motetten zijn van beroemde renaissancecomponisten als Guerrero, Weerbeke, Willaert en Dufay.

Jong Vocaal Groningen zingt vier delen uit de cyclus In Time of Pestilence van Ned Rorem (*1923). Rorem studeerde in Chicago, Philadelphia, New York en Parijs en groeide uit tot één van Amerika’s toonaangevende componisten. De compositie is gebaseerd op het gelijknamige gedicht van Thomas Nashe uit 1593. Waar de geestelijke teksten uit die tijd vooral over collectieve hoop gaan, beschrijft Nashe individuele angst voor een naderende dood, die niemand lijkt te sparen.

Clarinets Unlimited voert drie werken van eigentijdse Vlaamse componisten uit. Het eerste daarvan is het werk Hope van Bart Picqueur (geb. 1972). Dit koraalachtige stuk werd door de componist geschreven om mensen die het moeilijk hebben, bijvoorbeeld vanwege ziekte, aan te moedigen om de hoop nooit op te geven, vooral niet in zware tijden. De opbrengst van de compositie komt ten goede aan stamcelonderzoek aan de universiteit van Gent.

Organist Erwin Wiersinga speelt op het beroemde orgel van de Martinikerk Praeludium in c BWV 546 van J.S. Bach, muziek die Bach later verwerkte in een cantate bij het evangelieverhaal over de genezing van een waterzuchtige.

Stella Caeli extirpavit – een gezamenlijk slotstuk

Joseph Martin Kraus (1756-1792) groeide op in Duitsland en werd hofkapelmeester van Gustav III in Stockholm. Bij een reis door Duitsland in 1783 vroeg Romanus Hofstetter, cantor van de kloosterkerk in Amorbach, hem een Stella Caeli te componeren. Het is een expressief werk, dat elementen van Sturm und Drang met de klassieke stijl combineert. De tekst is een smeekbede aan Maria, voor een einde aan de pest, maar de bij tijden majestueuze muziek laat nauwelijks twijfel aan het vertrouwen dat indertijd gesteld werd in een hopelijk spoedig einde aan de pandemie.

2019

Glorie van de Hanzesteden

Zaterdag 16 november 2019 – Martinikerk, Groningen – aanvang 20:00 uur

Als u een tuin met koninklijke pracht wilt bewonderen, kom dan naar Hamburg, waar men er u niet één of vijf, maar 30, 40 of 50 zal tonen die de schoonheid van prinselijke tuinen bijna, nee volledig evenaren.

Zo beschreef dichter Johan Rist in 1663 de glorie van een Hanzestad.

Ook muzikaal groeiden de welvarende steden uit tot belangrijke centra, die zich met de adellijke hoven konden meten. Capella Groningen viert daarom haar 30-jarig jubileum met een jaarprogramma over muziek uit de Hanzesteden. Dit wordt afgesloten met een groots en feestelijk concert voor koor, orkest en solisten in de Groninger Martinikerk. Muzikale pracht en praal, waarmee de steden indertijd hun handelspartners imponeerden, met koperblazers, pauken èn het grote orgel van de Martinikerk. 

Zo had Hamburg excellente Ratsmusiker in dienst, die speelden bij belangrijk bezoek of bijzondere gebeurtenissen. Voor hen schreef Thomas Selle het uitbundige Lobet den Herren, ter gelegenheid van de Vrede van Westfalen en Vivat Hamburgum, waarin alle inwoners van Hamburg lof wordt bezongen.

Lübeck had een bijzondere traditie van Abendmusiken: korte wekelijkste concerten in de Mariakerk, voorafgaand aan de opening van de beurs. Die groeiden onder leiding van Dietrich Buxtehude uit tot grootse gebeurtenissen, waarbij vanaf zes balkons, verspreid door de kerk werd gemusiceerd. Dat deze Dolby surround avant-la-lettre destijds werd ervaren zoals tegenwoordig een popconcert, blijkt uit het feit dat de Rathauswache meerdere malen moest ingrijpen om de orde bij de concerten te handhaven.

Op ons programma staan twee van Buxtehudes grootste en meest imponerende werken voor de Abendmusiken: Benedicam Dominum en Wie wird erneuet, wie wird erfreuet. In navolging van de Abendmusiken zult u deze indrukwekkende muziek vanaf verschillende plaatsen in de Martinikerk horen.

In veel Hanzesteden was ook een bloeiend liturgisch muziekleven, zoals aan de Mariakerk in Gdánsk. Hier componeerde Maximilian Dietrich Freislich zijn Dixit Dominus, een onbekend meesterwerkje, dat met zijn heldere structuren en fraaie hobopartij een voorbeeld is van de opkomende hoogbarokke stijl.

Freislich was een leerling van Johann Valentin Meder, dé Hanzecomponist bij uitstek, die in meer dan 10 verschillende Hanzesten leefde en werkte. In 2019 wordt zijn 300-jarige sterfdag herdacht. Van hem staat Unser keiner lebet Ihn selber op het programma.

Dat zelfs in de Hanzesteden niet alleen voor feestelijke gelegenheden werd gemusiceerd bewijst het aangrijpende Wie liegt die Stadt so Wüste, dat Matthias Weckmann schreef voor de pestplaag van 1663 en waarmee wij ons verder zo feestelijke programma openen.

Op 16 november laat Capella Groningen, met een internationale topcast aan solisten; sopranen Elisabeth Hetherington en Christy Luth, altus David van Laar, tenor Kevin Skelton en bas Peter Kooij; het blazersensemble Copper & Zink en barokorkest The Northern Consort deze Hanzeglorie nogmaals weerklinken in de Martinikerk. Wees erbij en laat u verrassen door de muzikale rijkdom van weleer.

Bruiloftsfeest in de Hanze

Zondag 29 september 2019 Jacobuskerk Rolde, aanvang 15.00 uur
Georganiseerd door de Stichting Rolder Concerten

In 2019 is het 350 jaar geleden dat de bond van Hanzesteden zijn laatste officiële vergadering hield en 30 jaar geleden dat Capella Groningen werd opgericht. Het koor viert dit jubileum met een feestelijk jaarprogramma rond muziek en de Hanze met in Zeerijp het zomerprogramma Bruiloftsfeest in de Hanze.

De Hanze bracht zijn steden grote welvaart. Daarmee kwam muziek voor persoonlijke feesten, wat eerder een privilege van de adel was, binnen het bereik van burgers. Vooral bij bruiloften probeerden rijke families elkaar af te troeven met muzikale pracht en praal. Dit nam zulke vormen aan, dat in veel steden strenge regels werden opgesteld. Per sociale klasse werd vastgelegd hoeveel muziek en hoeveel muzikanten bij een huwelijksdienst waren toegestaan.
Composities die voor bruiloften waren geschreven, werden vaak in een kleine oplage, maar uiterst verzorgd gedrukt, met een fraaie titelpagina, waarop het bruidspaar en de huwelijksdatum werden vermeld.
In dit concert komt bruiloftsmuziek uit alle windstreken van de Hanze bij elkaar: van Lübeck en Hamburg, tot Kopenhagen, Tallinn en Groningen. Beroemde componisten als Buxtehude en Praetorius worden afgewisseld met minder bekende, zoals de Bremer stadsmuzikant Lüder Knop en de uit Kampen afkomstige Johannes Wanning. De muziek is uiteenlopend van stijl: van polyfone motetten op sensuele teksten uit het Hooglied tot feestelijke dansen en sprankelende aria’s. Veel stukken bevatten vroeg barokke tekstuitbeelding, zoals een motet van Sweelinck, waarin het bruidspaar wordt vergeleken met tortelduiven, die ook in de muziek naar hartenlust tortelen.

Het concert wordt uitgevoerd met een feestelijk uitgebreide muzikale bezetting. Naast het koor treden sopraan Marjon Strijk, twee violen en een continuo van gamba en klavecimbel op. Daarbij wordt een speciaal ‘Hanze-klavecimbel’ gebruikt: een instrument met transpositieklavier, zoals indertijd door de firma Ruckers in Antwerpen werd gebouwd. Die klavecimbels waren over het gehele Hanzegebied verspreid en van meerdere componisten op dit programma is zeker dat ze erop gespeeld hebben. Klavecinist Johan Hofmann liet als eerste zo’n ‘Hanze-klavecimbel’ reconstrueren en zal dit unieke instrument tijdens het concert bespelen.

Wees welkom in Rolde en waan u op een bruiloft in een van de pittoreske Hanzesteden ten tijde van de Gouden Eeuw!

Info www.rolderconcerten.nl

Bruiloftsfeest in de Hanze

Zondag 9 juni 2019 Jacobuskerk Zeerijp, aanvang 15.00 uur

In 2019 is het 350 jaar geleden dat de bond van Hanzesteden zijn laatste officiële vergadering hield en 30 jaar geleden dat Capella Groningen werd opgericht. Het koor viert dit jubileum met een feestelijk jaarprogramma rond muziek en de Hanze met in Zeerijp het zomerprogramma Bruiloftsfeest in de Hanze..

De Hanze bracht zijn steden grote welvaart. Daarmee kwam muziek voor persoonlijke feesten, wat eerder een privilege van de adel was, binnen het bereik van burgers. Vooral bij bruiloften probeerden rijke families elkaar af te troeven met muzikale pracht en praal. Dit nam zulke vormen aan, dat in veel steden strenge regels werden opgesteld. Per sociale klasse werd vastgelegd hoeveel muziek en hoeveel muzikanten bij een huwelijksdienst waren toegestaan.

Composities die voor bruiloften waren geschreven, werden vaak in een kleine oplage, maar uiterst verzorgd gedrukt, met een fraaie titelpagina, waarop het bruidspaar en de huwelijksdatum werden vermeld.

In dit concert komt bruiloftsmuziek uit alle windstreken van de Hanze bij elkaar: van Lübeck en Hamburg, tot Kopenhagen, Tallinn en Groningen. Beroemde componisten als Buxtehude en Praetorius worden afgewisseld met minder bekende, zoals de Bremer stadsmuzikant Lüder Knop en de uit Kampen afkomstige Johannes Wanning. De muziek is uiteenlopend van stijl: van polyfone motetten op sensuele teksten uit het Hooglied tot feestelijke dansen en sprankelende aria’s. Veel stukken bevatten vroeg barokke tekstuitbeelding, zoals een motet van Sweelinck, waarin het bruidspaar wordt vergeleken met tortelduiven, die ook in de muziek naar hartenlust tortelen.

Het concert wordt uitgevoerd met een feestelijk uitgebreide muzikale bezetting. Naast het koor treden sopraan Marjon Strijk, twee violen en een continuo van gamba en klavecimbel op. Daarbij wordt een speciaal ‘Hanze-klavecimbel’ gebruikt: een instrument met transpositieklavier, zoals indertijd door de firma Ruckers in Antwerpen werd gebouwd. Die klavecimbels waren over het gehele Hanzegebied verspreid en van meerdere componisten op dit programma is zeker dat ze erop gespeeld hebben. Klavecinist Johann Hofmann liet als eerste zo’n ‘Hanze-klavecimbel’ reconstrueren en zal dit unieke instrument tijdens het concert bespelen.

Wees welkom in Zeerijp, waan u op een bruiloft in een van de pittoreske Hanzesteden ten tijde van de Gouden Eeuw en proost daarna met ons op de zomer en de liefde!

Breslau en de Lage Landen

Een Hanze-vesper

Dit jaar bestaat Capella Groningen 30 jaar. Dat vieren wij met een feestelijk jaarprogramma van bijzondere concerten rond één thema: muziek en de Hanze.

Muziek was voor de Hanzesteden één van de middelen om welvaart te tonen aan handelspartners en concurrerende steden. De goed bereisbare handelsroutes, in combinatie met de vraag naar muziek in de steden, gaven musici de gelegenheid om op pad te gaan voor een muzikale opleiding of voor werk. Bovendien maakte het handelsnetwerk een grote verspreiding van bladmuziek mogelijk. Het kan haast niet anders dan dat de infrastructuur van de Hanze een sleutelrol heeft gespeeld in de internationale verspreiding van muziek en muzikale stijlen. In de Hanzestad Breslau, tegenwoordig het Poolse Wrocław, kruisten twee belangrijke handelsroutes: de Via Regia, die via steden als Frankfurt en Leipzig van oost naar west leidde en de noord-zuid Barnsteenroute, van Gdansk aan de Oostzee naar Italië. Door deze positie groeide de stad uit tot een belangrijk economisch en cultureel centrum. Er zijn veel historische muziekhandschriften uit Breslau overgeleverd. Daarin is vooral grootmeester Orlando di Lasso goed vertegenwoordigd, naast andere meesters uit de Lage Landen, Italië en Duitsland. Invloed van hun muziek is terug te vinden in het werk van lokale Breslause tijdgenoten. 

Ons programma is ontleend aan de muziekhandschriften van de Elisabethkerk in Breslau en vormgegeven als een 16e-eeuwse Vesper (preciezer een vesper ‘de Confessore’, aansluitend bij de uitvoeringsdatum 17 maart). De psalmcomposities voor de Vesper zijn van beroemde componisten als Di Lasso, Clemens non Papa en Palestrina. Naar het historische gebruik om in een vesper in plaats van antifonen na elke psalm een motet uit te voeren, wordt elke psalm gevolgd door een compositie van een lokale Breslause componist. Eén daarvan (van Simon Lyra) is alleen in de Breslause handschriften overgeleverd en beleeft in ons concert hoogstwaarschijnlijk de eerste uitvoering in de moderne tijd.

De Vesper wordt compleet gemaakt met een Magnificat van de Breslause componist Thomas Stoltzer, die indertijd al tot ver buiten de eigen stad beroemd was.

Peter Westerbrink(vaste organist van de Der Aa-kerk in Groningen en gespecialiseerd in Noord-Duitse orgelmuziek en de orgelcultuur van de Hanze) zal voorafgaand aan elke psalm, opnieuw op de plaats van antifonen, een muzikale reis vanuit Amsterdam langs verschillende Hanzesteden naar het oosten maken met werken van componisten van de invloedrijke Noord-Duitse Orgelschool (Sweelinck en zijn navolgers in de Noord-Duitse Hanzesteden). Hij bespeelt hierbij de hoofdorgels van Der Aa-kerk en Hippolytuskerk, als een eerbetoon aan de belangrijke plaats die orgelmuziek in de Hanzesteden heeft gehad en aan de vele prachtige orgels die in de bloeitijd van de Hanze in de steden gebouwd zijn.

2019 Capella’s Hanzejaar! Viert u het met ons mee?

  • 16 maart 2019 Der Aa-kerk Groningen, aanvang 20.15
  • 17 maart 2019 Hippolytuskerk Middelstum, aanvang 15.00 uur

Jubileumjaar 2019

In 2019 bestaat Capella Groningen 30 jaar. Dat wordt gevierd met een jaarprogramma van bijzondere concerten rond één feestelijk thema: muziek en de Hanze.  Het is dat jaar 350 jaar geleden dat de laatste officiële vergadering van de bond van Hanzesteden plaatsvond.

Kaart van de grote en kleine Hanzesteden en handelsroutes, door D. Brown, Wikimedia Commons

Muziek was voor de Hanzesteden één van de middelen om welvaart te tonen aan handelspartners en concurrerende steden. Nam de welvaart toe, dan groeide zowel de mogelijkheid om beroepsmusici aan te stellen als de behoefte aan representatieve muziek. Naast de welvaart was ook de infrastructuur van de Hanzesteden belangrijk voor de ontwikkelingen binnen de muziek. De goed bereisbare handelsroutes, in combinatie met de vraag naar muziek in de steden, gaven musici de gelegenheid om aanzienlijk te reizen voor een muzikale opleiding of voor werk. Bovendien maakte het Handelsnetwerk een grote verspreiding van bladmuziek mogelijk. Het is daarom ondenkbaar dat de infrastructuur van de Hanze geen sleutelrol heeft gespeeld in de internationale verspreiding van muziek en muzikale stijlen.

Gedurende het jubileumjaar zal Capella Groningen drie programma’s brengen, waarin steeds één aspect van de relatie tussen de Hanzebond en muziek centraal staat:

  • in het voorjaar een programma over internationale verspreiding van muziek, via de infrastructuur van de Hanze. Voor dit programma worden als exemplarisch voorbeeld de muziekverzamelingen uit Hanzestad Breslau genomen, waarin veel werk van grootmeesters uit de lage landen te vinden is: Breslau en de lage landen
  • in de vroege zomer een luchtig concert met bruiloftsmuziek, dat laat zien hoe de handelswelvaart het inhuren van musici voor persoonlijke feesten binnen het bereik van kooplieden bracht
  • in het najaar een uitbundig concert met orkest en solisten, over muziek als representatie van de Hanzesteden

Het jubileumjaar van Capella Groningen wordt ondersteund door een Comité van Aanbeveling:

  • René Paas (Commissaris van de Koning in de provincie Groningen)
  • Jos van Veldhoven (dirigent en artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging)
  • Chris Fictoor (oud-directeur Prins Claus Conservatorium Groningen)

2018

Concerten 17 en 18 november 2018 |Miserere – Gallus en Praagse tijdgenoten

Sloveense wortels, gerijpt volgens Vlaamse traditie en naar Frans recept op smaak gebracht met verse Italiaanse kruiden. Het klinkt als een culinair experiment, maar het betreft de muziek van Jacobus Gallus (of: Jacob Handl), een van de grootste componisten van de late renaissance. Gallus is minder bekend dan tijdgenoten als Lassus en Gabrieli. Maar zijn muziek, die op creatieve wijze de internationale stromingen van zijn tijd combineert, verdient minstens dezelfde aandacht.

Gallus publiceerde zijn missen in Praag in de tijd dat hij daar cantor was aan de St. Jan na Brzehu. In dezelfde periode verhuisde keizer Rudolf II het Habsburgse hof van Wenen naar Praag. Daarmee werd de stad plotseling een muzikaal centrum van wereldformaat, met componisten en musici uit heel Europa, waaronder Rudolphs illustere kapelmeester Phillippe de Monte.

Capella Groningen voert van Gallus de Missa sopra Sancta Maria uit, een parodiemis gebaseerd op het motet Sancta Maria, virgo virginum van Philippe Verdelot. Ook dit motet staat op het programma. Motieven uit het motet vormen de basis voor de gehele mis. Maar door de variatie, die Gallus daarin aanbrengt, krijgt elk gedeelte een eigen karakter, dat aansluit bij de betekenis van de tekst. Het programma wordt aangevuld met werken van componisten die in dienst waren van het hof in Praag. Het meest omvangrijke daarvan is de Litania Deiparae virginis Mariae van Jacobus Regnart. Inhoudelijk sluit deze litanie, geschreven in de toen nieuwe declamatorische stijl, aan bij het motet van Verdelot. Van beide is de strekking: Heilige Maria, help ons. De thematiek van smeekbede en troost komt terug in de overige stukken op het programma, dat daarom de titel Miserere heeft gekregen. De meeste werken staan in de oude polyfone traditie, maar zijn met complexe ritmes en uitgebreide chromatiek verrassend expressief voor hun tijd. Omdat één van de uitvoeringen plaatsvindt op 11 november is er ook een gebed tot Martinus opgenomen, als ludieke tegenhanger van de vele Sint Maartensliederen die dezelfde avond gezongen zullen worden.

Luitist Israel Golani zal in Groningen en Middelstum zijn medewerking verlenen aan dit concert.

Benieuwd geworden naar een kijkje in de muzikale keuken van Praag aan het einde van de 16e eeuw? Capella Groningen biedt u in dit concert een smaakvolle combinatie van relatief onbekende, maar prachtige muziek.

Dit concert wordt ook uitgevoerd in de Magnuskerk van Bellingwolde onder auspiciën van de Concertcommissie Magnuskerk Bellingwolde, op 11 november aanvang 16 uur. Hiervoor kunnen geen kaarten gereserveerd worden. www.pkn-bellingwolde.nl/concerten

Concerten 9 en 10 juni 2018 | Renaissance – Wedergeboorte van oude muziek

Renaissance

Wedergeboorte van oude muziek

Hoe zou een componist als Purcell zijn muzikale ideeën vormgeven als hij in de 20eeeuw had geleefd? Wat voor harmonieën zou Bach geschreven hebben als hij Schönberg en Messiaen had gekend? Dat zullen we nooit weten. Maar dat de muziek van de oude meesters een prachtig uitgangspunt biedt voor moderne composities bewijst Capella Groningen in het programma ‘Renaissance’. Eeuwenoude muziek wordt uitgevoerd in nieuwe bewerkingen en beleeft zo als het ware een wedergeboorte in de moderne tijd.

De bewerkingen zijn van noordelijke componisten en passen in de klankrijke Scandinavische koortraditie. Van het beroemde Immortal Bachvan Knut Nysted tot Hear my prayervan Purcell/Sanström.

De oude componisten konden waarschijnlijk niet vermoeden dat hun muziek eeuwen later nog zo actueel zou zijn. Omdat indertijd vooral werk van levende componisten werd uitgevoerd, werd het overlijden van een componist als een groot verlies voor de muziekwereld gezien. Als contrast met de nieuwe bewerkingen worden in dit programma déplorations gezongen: klaagliederen van renaissancecomponisten over de dood van een overleden collega. Van de oudst overgeleverde déploration, Armes amoursvan Francois Andrieu, tot het beroemde Nymphes des Boisvan Josquin Desprez. Zo komt de sterfelijkheid van de componisten tegenover de onsterfelijkheid van hun muziek te staan.

Klarinettist/saxofonist Michael Moore zal de contrasterende stukken op het programma door improvisaties met elkaar verbinden. Daarnaast zal hij bij enkele van de klaagzangen ook improviserend samen met het koor optreden.

Het jaarlijkse zomerconcert is voor Capella Groningen een gelegenheid het publiek te verrassen met een bijzonder programma, waarin het koor zich van een heel andere kant laat zien dan bij de concerten door het jaar heen. Ook dit concert kan een unieke ervaring zijn voor iedereen met nieuwsgierige oren, maar geeft tegelijk genoeg te herkennen voor liefhebbers van traditionele oude muziek.

Steen en Muur

  • 10 maart 2018 St. Jozefkathedraal Groningen, aanvang 20.15 uur
  • 11 maart 2018 Hippolytuskerk Middelstum, aanvang 15.00 uur

Onder leiding van gastdirigent Adrián Rodríguez Van der Spoel brengt Capella Groningen een bijzonder programma met werk van 16e-eeuwse voornamelijk Spaanse en Italiaanse componisten rondom de thema’s Steniging en Verwoesting. Zware thema’s, maar getoonzet in aangrijpende en indrukwekkende treurmuziek, en passend in de tijd voor Pasen.

In de vieringen van martelaren had de verering van de heilige Stefanus een speciale plek, gezien het grote aantal composities, vooral in de 16e eeuw. Stefanus geldt als de eerste martelaar van het christendom. Hij werd, zo vertelt het bijbelboek Handelingen, gestenigd na in Jeruzalem de hogepriester en de oudsten te hebben beschuldigd van de moord op de Messias. Over dit thema wordt uitgevoerd: het motet Lapidabant Stephanum van Giovanni Pierluigi da Palestrina (1525 – 1594), delen uit de Missa Lapidabant Stephanum (gebaseerd op Palestrina’s motet) van Pedro Ruimonte (1565 – 1627), het motet Stephanus servus dei van Jacquet de Mantua (1483 – 1559), en de hymne Deus tuum van de onbekende Italiaanse componist Giovanni Mateo Asola (1524? – 1609).

Het tweede deel van het programma bestaat grotendeels uit delen uit Lamentaties van Jeremia van Pedro Ruimonte. De klaagliederen van de profeet Jeremia vertellen over de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs, het wegvoeren van de mannen als slaven en het achterblijven van vrouwen en kinderen, armen en ouden van dagen. Uitgevoerd worden Lamentatie Feria V Lectio I en Lamentatie Sabbatho Sancto Lectio III. Naast Victoria, Guerrero en Morales is Ruimonte de vierde parel van Spaanse polyfonie. Het programma wordt besloten met het verstilde motet Bow thine ear, O Lord van William Byrd (ca1543 – ca1623), wat ook verhaalt over de verwoesting van Jeruzalem.