Concerten 16 en 17 maart 2019 | Breslau en de Lage Landen

Een Hanze-vesper

Dit jaar bestaat Capella Groningen 30 jaar. Dat vieren wij met een feestelijk jaarprogramma van bijzondere concerten rond één thema: muziek en de Hanze.

Muziek was voor de Hanzesteden één van de middelen om welvaart te tonen aan handelspartners en concurrerende steden. De goed bereisbare handelsroutes, in combinatie met de vraag naar muziek in de steden, gaven musici de gelegenheid om op pad te gaan voor een muzikale opleiding of voor werk. Bovendien maakte het handelsnetwerk een grote verspreiding van bladmuziek mogelijk. Het kan haast niet anders dan dat de infrastructuur van de Hanze een sleutelrol heeft gespeeld in de internationale verspreiding van muziek en muzikale stijlen. In de Hanzestad Breslau, tegenwoordig het Poolse Wrocław, kruisten twee belangrijke handelsroutes: de Via Regia, die via steden als Frankfurt en Leipzig van oost naar west leidde en de noord-zuid Barnsteenroute, van Gdansk aan de Oostzee naar Italië. Door deze positie groeide de stad uit tot een belangrijk economisch en cultureel centrum. Er zijn veel historische muziekhandschriften uit Breslau overgeleverd. Daarin is vooral grootmeester Orlando di Lasso goed vertegenwoordigd, naast andere meesters uit de Lage Landen, Italië en Duitsland. Invloed van hun muziek is terug te vinden in het werk van lokale Breslause tijdgenoten. 

Ons programma is ontleend aan de muziekhandschriften van de Elisabethkerk in Breslau en vormgegeven als een 16e-eeuwse Vesper (preciezer een vesper ‘de Confessore’, aansluitend bij de uitvoeringsdatum 17 maart). De psalmcomposities voor de Vesper zijn van beroemde componisten als Di Lasso, Clemens non Papa en Palestrina. Naar het historische gebruik om in een vesper in plaats van antifonen na elke psalm een motet uit te voeren, wordt elke psalm gevolgd door een compositie van een lokale Breslause componist. Eén daarvan (van Simon Lyra) is alleen in de Breslause handschriften overgeleverd en beleeft in ons concert hoogstwaarschijnlijk de eerste uitvoering in de moderne tijd.

De Vesper wordt compleet gemaakt met een Magnificat van de Breslause componist Thomas Stoltzer, die indertijd al tot ver buiten de eigen stad beroemd was.

Peter Westerbrink(vaste organist van de Der Aa-kerk in Groningen en gespecialiseerd in Noord-Duitse orgelmuziek en de orgelcultuur van de Hanze) zal voorafgaand aan elke psalm, opnieuw op de plaats van antifonen, een muzikale reis vanuit Amsterdam langs verschillende Hanzesteden naar het oosten maken met werken van componisten van de invloedrijke Noord-Duitse Orgelschool (Sweelinck en zijn navolgers in de Noord-Duitse Hanzesteden). Hij bespeelt hierbij de hoofdorgels van Der Aa-kerk en Hippolytuskerk, als een eerbetoon aan de belangrijke plaats die orgelmuziek in de Hanzesteden heeft gehad en aan de vele prachtige orgels die in de bloeitijd van de Hanze in de steden gebouwd zijn.

2019 Capella’s Hanzejaar! Viert u het met ons mee?

  • 16 maart 2019 Der Aa-kerk Groningen, aanvang 20.15
  • 17 maart 2019 Hippolytuskerk Middelstum, aanvang 15.00 uur

Kaartreservering: reserveringen@capellagroningen.nl of 050-3095698.(

Toegang: aan de kerk € 14; voorverkoop/reservering € 12; jonger dan 12 jaar gratis / tot 18 jaar en studenten (collegekaart) € 5

Jubileumjaar 2019

In 2019 bestaat Capella Groningen 30 jaar. Dat wordt gevierd met een jaarprogramma van bijzondere concerten rond één feestelijk thema: muziek en de Hanze.  Het is dat jaar 350 jaar geleden dat de laatste officiële vergadering van de bond van Hanzesteden plaatsvond.

Kaart van de grote en kleine Hanzesteden en handelsroutes, door D. Brown, Wikimedia Commons

Muziek was voor de Hanzesteden één van de middelen om welvaart te tonen aan handelspartners en concurrerende steden. Nam de welvaart toe, dan groeide zowel de mogelijkheid om beroepsmusici aan te stellen als de behoefte aan representatieve muziek. Naast de welvaart was ook de infrastructuur van de Hanzesteden belangrijk voor de ontwikkelingen binnen de muziek. De goed bereisbare handelsroutes, in combinatie met de vraag naar muziek in de steden, gaven musici de gelegenheid om aanzienlijk te reizen voor een muzikale opleiding of voor werk. Bovendien maakte het Handelsnetwerk een grote verspreiding van bladmuziek mogelijk. Het is daarom ondenkbaar dat de infrastructuur van de Hanze geen sleutelrol heeft gespeeld in de internationale verspreiding van muziek en muzikale stijlen.

Gedurende het jubileumjaar zal Capella Groningen drie programma’s brengen, waarin steeds één aspect van de relatie tussen de Hanzebond en muziek centraal staat:

  • in het voorjaar een programma over internationale verspreiding van muziek, via de infrastructuur van de Hanze. Voor dit programma worden als exemplarisch voorbeeld de muziekverzamelingen uit Hanzestad Breslau genomen, waarin veel werk van grootmeesters uit de lage landen te vinden is: Breslau en de lage landen
  • in de vroege zomer een luchtig concert met bruiloftsmuziek, dat laat zien hoe de handelswelvaart het inhuren van musici voor persoonlijke feesten binnen het bereik van kooplieden bracht
  • in het najaar een uitbundig concert met orkest en solisten, over muziek als representatie van de Hanzesteden

Het jubileumjaar van Capella Groningen wordt ondersteund door een Comité van Aanbeveling:

  • René Paas (Commissaris van de Koning in de provincie Groningen)
  • Jos van Veldhoven (dirigent en artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging)
  • Chris Fictoor (oud-directeur Prins Claus Conservatorium Groningen)