Jubileumjaar 2019

In 2019 bestaat Capella Groningen 30 jaar. Dat wordt gevierd met een jaarprogramma van bijzondere concerten rond één feestelijk thema: muziek en de Hanze.  Het is dat jaar 350 jaar geleden dat de laatste officiële vergadering van de bond van Hanzesteden plaatsvond.

Kaart van de grote en kleine Hanzesteden en handelsroutes, door D. Brown, Wikimedia Commons

Muziek was voor de Hanzesteden één van de middelen om welvaart te tonen aan handelspartners en concurrerende steden. Nam de welvaart toe, dan groeide zowel de mogelijkheid om beroepsmusici aan te stellen als de behoefte aan representatieve muziek. Naast de welvaart was ook de infrastructuur van de Hanzesteden belangrijk voor de ontwikkelingen binnen de muziek. De goed bereisbare handelsroutes, in combinatie met de vraag naar muziek in de steden, gaven musici de gelegenheid om aanzienlijk te reizen voor een muzikale opleiding of voor werk. Bovendien maakte het Handelsnetwerk een grote verspreiding van bladmuziek mogelijk. Het is daarom ondenkbaar dat de infrastructuur van de Hanze geen sleutelrol heeft gespeeld in de internationale verspreiding van muziek en muzikale stijlen.

Gedurende het jubileumjaar zal Capella Groningen drie programma’s brengen, waarin steeds één aspect van de relatie tussen de Hanzebond en muziek centraal staat:

  • in het voorjaar een programma over internationale verspreiding van muziek, via de infrastructuur van de Hanze. Voor dit programma worden als exemplarisch voorbeeld de muziekverzamelingen uit Hanzestad Breslau genomen, waarin veel werk van grootmeesters uit de lage landen te vinden is: Breslau en de lage landen
  • in de vroege zomer een luchtig concert met bruiloftsmuziek, dat laat zien hoe de handelswelvaart het inhuren van musici voor persoonlijke feesten binnen het bereik van kooplieden bracht
  • in het najaar een uitbundig concert met orkest en solisten, over muziek als representatie van de Hanzesteden

Het jubileumjaar van Capella Groningen wordt ondersteund door een Comité van Aanbeveling:

  • René Paas (Commissaris van de Koning in de provincie Groningen)
  • Jos van Veldhoven (dirigent en artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging)
  • Chris Fictoor (oud-directeur Prins Claus Conservatorium Groningen)

Concerten 17 en 18 november 2018 | Miserere – Gallus en Praagse tijdgenoten

Sloveense wortels, gerijpt volgens Vlaamse traditie en naar Frans recept op smaak gebracht met verse Italiaanse kruiden. Het klinkt als een culinair experiment, maar het betreft de muziek van Jacobus Gallus (of: Jacob Handl), een van de grootste componisten van de late renaissance. Gallus is minder bekend dan tijdgenoten als Lassus en Gabrieli. Maar zijn muziek, die op creatieve wijze de internationale stromingen van zijn tijd combineert, verdient minstens dezelfde aandacht.

Gallus publiceerde zijn missen in Praag in de tijd dat hij daar cantor was aan de St. Jan na Brzehu. In dezelfde periode verhuisde keizer Rudolf II het Habsburgse hof van Wenen naar Praag. Daarmee werd de stad plotseling een muzikaal centrum van wereldformaat, met componisten en musici uit heel Europa, waaronder Rudolphs illustere kapelmeester Phillippe de Monte.

Capella Groningen voert van Gallus de Missa sopra Sancta Maria uit, een parodiemis gebaseerd op het motet Sancta Maria, virgo virginum van Philippe Verdelot. Ook dit motet staat op het programma. Motieven uit het motet vormen de basis voor de gehele mis. Maar door de variatie, die Gallus daarin aanbrengt, krijgt elk gedeelte een eigen karakter, dat aansluit bij de betekenis van de tekst. Het programma wordt aangevuld met werken van componisten die in dienst waren van het hof in Praag. Het meest omvangrijke daarvan is de Litania Deiparae virginis Mariae van Jacobus Regnart. Inhoudelijk sluit deze litanie, geschreven in de toen nieuwe declamatorische stijl, aan bij het motet van Verdelot. Van beide is de strekking: Heilige Maria, help ons. De thematiek van smeekbede en troost komt terug in de overige stukken op het programma, dat daarom de titel Miserere heeft gekregen. De meeste werken staan in de oude polyfone traditie, maar zijn met complexe ritmes en uitgebreide chromatiek verrassend expressief voor hun tijd. Omdat één van de uitvoeringen plaatsvindt op 11 november is er ook een gebed tot Martinus opgenomen, als ludieke tegenhanger van de vele Sint Maartensliederen die dezelfde avond gezongen zullen worden.

Luitist Israel Golani zal in Groningen en Middelstum zijn medewerking verlenen aan dit concert.

Benieuwd geworden naar een kijkje in de muzikale keuken van Praag aan het einde van de 16eeeuw? Capella Groningen biedt u in dit concert een smaakvolle combinatie van relatief onbekende, maar prachtige muziek.

Toegang voor beide concerten: aan de kerk € 14; voorverkoop/reservering € 12; jonger dan12 jaar gratis / tot 18 jaar en studenten (collegekaart) € 5.
Kaarten reserveren op reserveringen@capellagroningen.nl of telefoon 050-3095698

Dit concert wordt ook uitgevoerd in de Magnuskerk van Bellingwolde onder auspiciën van de Concertcommissie Magnuskerk Bellingwolde, op 11 november aanvang 16 uur. Hiervoor kunnen geen kaarten gereserveerd worden. www.pkn-bellingwolde.nl/concerten